Tính đến năm 2025, Việt Nam có 9 di sản thế giới được UNESCO ghi danh: 6 di sản văn hoá, 2 di sản thiên nhiên và 1 di sản hỗn hợp. Di sản đầu tiên là Quần thể di tích Cố đô Huế (1993); mới nhất là Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc, ghi danh tháng 7 năm 2025. Cùng kỳ họp đó, Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng được mở rộng thành di sản xuyên quốc gia với khu Hin Nam No của Lào, nhưng vẫn tính là một di sản.
Con số 9 chỉ tính danh sách theo Công ước 1972. Các di sản văn hoá phi vật thể như nhã nhạc, quan họ, ca trù, hát xoan và tư liệu thuộc chương trình Ký ức thế giới như mộc bản triều Nguyễn nằm ở danh sách khác, nên khi thấy con số “hơn 30 di sản UNESCO của Việt Nam” trên báo, đó là cộng gộp cả ba loại. Bảng và phần giải thích dưới đây giúp bạn đọc đúng từng danh hiệu, kèm địa giới theo 34 tỉnh thành từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.
Bảng tổng hợp 9 di sản thế giới ở Việt Nam
Bảng xếp theo năm ghi danh lần đầu. Cột tiêu chí ghi theo quyết định của Ủy ban Di sản thế giới; với di sản ghi năm 2025, bảng chưa ghi tiêu chí, khi cần trích dẫn bạn nên tra quyết định gốc của Ủy ban. Cột địa phương dùng tên tỉnh thành sau sắp xếp năm 2025.
| Năm | Di sản | Loại | Tiêu chí | Địa phương hiện nay |
|---|---|---|---|---|
| 1993 | Quần thể di tích Cố đô Huế | Văn hoá | (iv) | Thành phố Huế |
| 1994, 2000, 2023 | Vịnh Hạ Long – quần đảo Cát Bà | Thiên nhiên | (vii), (viii) | Quảng Ninh, Hải Phòng |
| 1999 | Phố cổ Hội An | Văn hoá | (ii), (v) | Đà Nẵng (trước là Quảng Nam) |
| 1999 | Khu đền tháp Mỹ Sơn | Văn hoá | (ii), (iii) | Đà Nẵng (trước là Quảng Nam) |
| 2003, 2015, 2025 | Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng (và Hin Nam No) | Thiên nhiên | (viii), (ix), (x) | Quảng Trị (trước là Quảng Bình) |
| 2010 | Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long – Hà Nội | Văn hoá | (ii), (iii), (vi) | Hà Nội |
| 2011 | Thành nhà Hồ | Văn hoá | (ii), (iv) | Thanh Hoá |
| 2014 | Quần thể danh thắng Tràng An | Hỗn hợp | (v), (vii), (viii) | Ninh Bình |
| 2025 | Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc | Văn hoá | — | Quảng Ninh, Bắc Ninh, Hải Phòng |
Hai di sản có nhiều mốc năm vì được mở rộng: Hạ Long được ghi theo tiêu chí thẩm mỹ năm 1994, bổ sung tiêu chí địa chất năm 2000, rồi mở rộng ranh giới sang quần đảo Cát Bà năm 2023. Phong Nha – Kẻ Bàng được ghi theo tiêu chí địa chất năm 2003, bổ sung hai tiêu chí sinh thái và đa dạng sinh học năm 2015, và trở thành di sản xuyên quốc gia năm 2025.
Sáu di sản văn hoá: mỗi nơi kể một chương lịch sử
Cố đô Huế là kinh đô của nhà Nguyễn, gồm Kinh thành, Hoàng thành, Tử Cấm thành, hệ thống lăng vua và các đàn miếu dọc sông Hương. Tiêu chí (iv) nhấn vào việc đây là một quần thể kinh đô phong kiến được quy hoạch hoàn chỉnh, hoà với địa hình tự nhiên. Hội An là thương cảng quốc tế nhộn nhịp khoảng thế kỷ 16 đến 18, nơi thương nhân Nhật Bản, Trung Hoa, châu Âu từng lui tới; khu phố nhà gỗ còn giữ được hình thái của một đô thị buôn bán truyền thống.
Mỹ Sơn là khu đền tháp của vương quốc Champa, xây dựng và tu bổ qua nhiều thế kỷ, khoảng từ thế kỷ 4 đến thế kỷ 13, thờ các vị thần của Ấn Độ giáo, đặc biệt là thần Shiva. Đây là bằng chứng cho sự giao lưu văn hoá giữa Champa và tiểu lục địa Ấn Độ, và cho một nền văn minh đã không còn tồn tại như một nhà nước. Hoàng thành Thăng Long là di sản có lớp văn hoá chồng xếp dày nhất: từ thời Đại La, qua Lý, Trần, Lê đến Nguyễn, với khu khảo cổ 18 Hoàng Diệu được khai quật quy mô lớn từ năm 2002.
Thành nhà Hồ, xây năm 1397 dưới quyền Hồ Quý Ly, là toà thành đá có quy mô lớn hiếm thấy ở Đông Nam Á, với những khối đá xanh nặng hàng chục tấn ghép không cần vữa. Thành chỉ là kinh đô trong thời gian ngắn, nhưng thể hiện một kỹ thuật xây dựng và một tư duy quy hoạch đô thị đáng chú ý. Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc gắn với thời Trần: hệ thống chùa, am, tháp liên quan đến thiền phái Trúc Lâm do vua Trần Nhân Tông khởi lập, cùng các di tích gắn với Trần Hưng Đạo và Nguyễn Trãi.
Hai di sản thiên nhiên và một di sản hỗn hợp
Vịnh Hạ Long – quần đảo Cát Bà là vùng biển với hàng nghìn đảo đá vôi, mang giá trị thẩm mỹ và giá trị địa mạo của một cảnh quan karst nhiệt đới bị biển ngập. Việc mở rộng sang Cát Bà năm 2023 bổ sung một khu vực có rừng trên đảo đá vôi, rạn san hô, rừng ngập mặn, và là nơi sống duy nhất của loài voọc Cát Bà. Hồ sơ mở rộng là hồ sơ liên tỉnh, Quảng Ninh và Hải Phòng cùng chịu trách nhiệm quản lý.
Phong Nha – Kẻ Bàng là một trong những vùng karst cổ nhất và phức tạp nhất châu Á, với hệ thống hang động dài hàng trăm kilômét, trong đó có Sơn Đoòng, hang được đoàn thám hiểm Việt Nam – Anh khảo sát năm 2009. Năm 2015, giá trị rừng nhiệt đới trên núi đá vôi và đa dạng sinh học được công nhận thêm. Năm 2025, di sản được nối với khu Hin Nam No bên kia biên giới, phản ánh đúng thực tế rằng khối núi đá vôi này không dừng ở đường biên.
Tràng An là trường hợp duy nhất ở Việt Nam đáp ứng cả tiêu chí văn hoá lẫn thiên nhiên. Phần thiên nhiên là cảnh quan tháp karst và thung lũng ngập nước. Phần văn hoá là dấu tích người tiền sử cư trú trong các hang đá qua hàng chục nghìn năm, ghi lại cách con người thích nghi với những lần biển tiến, biển lùi. Khu cố đô Hoa Lư thời Đinh – Tiền Lê nằm trong quần thể này.
Điểm chung của hai di sản thiên nhiên và phần thiên nhiên của Tràng An là đá vôi. Việt Nam nằm trong vùng karst nhiệt đới rộng lớn của Đông Nam Á, và hồ sơ của Hạ Long, Phong Nha, Tràng An mỗi nơi phải chứng minh giá trị riêng: cảnh quan ngập biển, hang động cổ và phức tạp, hay sự gắn kết giữa karst và cư trú tiền sử.
Dòng thời gian: ba thập niên ghi danh
Các mốc dưới đây giúp thấy nhịp độ: Việt Nam có di sản đầu tiên vào năm 1993, và sau đó gần như cứ vài năm lại có một hồ sơ mới.
- 1993: Quần thể di tích Cố đô Huế — di sản thế giới đầu tiên của Việt Nam.
- 1994: Vịnh Hạ Long, theo tiêu chí vẻ đẹp thẩm mỹ.
- 1999: Phố cổ Hội An và Khu đền tháp Mỹ Sơn được ghi danh trong cùng một kỳ họp.
- 2000: Vịnh Hạ Long được bổ sung tiêu chí địa chất, địa mạo.
- 2003: Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng.
- 2010: Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long – Hà Nội, đúng dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long.
- 2011: Thành nhà Hồ.
- 2014: Quần thể danh thắng Tràng An, di sản hỗn hợp đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á.
- 2015: Phong Nha – Kẻ Bàng được công nhận thêm hai tiêu chí sinh thái và đa dạng sinh học.
- 2023: Ranh giới mở rộng thành Vịnh Hạ Long – quần đảo Cát Bà.
- 2025: Ghi danh Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc; Phong Nha – Kẻ Bàng mở rộng xuyên biên giới với Hin Nam No.
Khoảng cách 11 năm từ Tràng An (2014) tới Yên Tử (2025) không có nghĩa là Việt Nam không đề cử: trong thời gian này hai hồ sơ cũ được mở rộng, và hồ sơ Yên Tử được chuẩn bị qua nhiều năm, có lần phải bổ sung theo khuyến nghị của tổ chức tư vấn.
Đừng nhầm: di sản phi vật thể và di sản tư liệu
Nhiều bài viết đưa nhã nhạc hay thờ Mẫu vào danh sách “di sản thế giới”. Thực ra chúng thuộc hai danh sách khác. Bảng dưới đây tách ba hệ thống để bạn khỏi nhầm khi đọc hay khi trích dẫn.
| Hệ thống | Căn cứ | Ví dụ ở Việt Nam |
|---|---|---|
| Di sản thế giới (văn hoá, thiên nhiên, hỗn hợp) | Công ước 1972 | Cố đô Huế, Vịnh Hạ Long, Tràng An |
| Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại | Công ước 2003 | Nhã nhạc cung đình Huế (công bố 2003), quan họ Bắc Ninh (2009), tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương (2012), thực hành thờ Mẫu Tam phủ (2016) |
| Di sản văn hoá phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp | Công ước 2003 | Ca trù (2009); hát xoan được ghi năm 2011 và chuyển sang danh sách đại diện năm 2017 |
| Di sản tư liệu Ký ức thế giới | Chương trình Ký ức thế giới | Mộc bản triều Nguyễn (2009), bia tiến sĩ Văn Miếu – Quốc Tử Giám (2011), Châu bản triều Nguyễn (2017) |
Khi viết hay nói, cách an toàn là gọi đúng tên danh hiệu: “di sản thế giới” cho nhóm đầu, “di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại” cho nhóm hai, “di sản tư liệu thế giới” hoặc “Ký ức thế giới” cho nhóm cuối.
Các tỉnh thành có di sản thế giới sau sắp xếp năm 2025
Từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, cả nước còn 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh và bỏ cấp huyện. Tên di sản không đổi, nhưng tên địa phương quản lý thì thay đổi ở vài nơi. Hội An và Mỹ Sơn trước thuộc Quảng Nam, nay thuộc thành phố Đà Nẵng. Phong Nha – Kẻ Bàng trước thuộc Quảng Bình, nay thuộc tỉnh Quảng Trị. Côn Sơn, Kiếp Bạc trước thuộc Hải Dương, nay thuộc thành phố Hải Phòng. Vĩnh Nghiêm trước thuộc Bắc Giang, nay thuộc tỉnh Bắc Ninh. Tràng An vẫn thuộc Ninh Bình, nay là tỉnh lớn hơn sau khi hợp nhất với Hà Nam và Nam Định.
Huế là trường hợp khác: từ đầu năm 2025, Thừa Thiên Huế trở thành thành phố Huế trực thuộc trung ương, nên di sản Cố đô Huế nay thuộc thành phố Huế. Quảng Ninh giữ nguyên tên, và cùng Hải Phòng chia nhau quản lý Vịnh Hạ Long – quần đảo Cát Bà; với di sản Yên Tử, Quảng Ninh cùng Bắc Ninh và Hải Phòng là ba địa phương đồng quản lý.
Những thay đổi này ảnh hưởng tới cách ghi địa chỉ trên tài liệu và biển chỉ dẫn, không ảnh hưởng tới danh hiệu UNESCO. Khi đọc tài liệu cũ, bạn chỉ cần nhớ đối chiếu tên tỉnh trước và sau năm 2025.
Câu hỏi thường gặp
Di sản thế giới đầu tiên của Việt Nam là gì?
Là Quần thể di tích Cố đô Huế, được Ủy ban Di sản thế giới ghi danh tháng 12 năm 1993 theo tiêu chí (iv). Trước đó Việt Nam chưa có địa điểm nào trong danh sách. Mười năm sau, Huế còn có nhã nhạc cung đình được UNESCO công bố là kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể năm 2003, thuộc một danh sách khác.
Tỉnh thành nào có nhiều di sản thế giới nhất?
Sau sắp xếp năm 2025, Đà Nẵng có hai di sản là Phố cổ Hội An và Khu đền tháp Mỹ Sơn. Quảng Ninh và Hải Phòng cùng tham gia quản lý hai di sản là Vịnh Hạ Long – quần đảo Cát Bà và quần thể Yên Tử. Các địa phương còn lại mỗi nơi có một di sản hoặc chưa có.
Vì sao Tràng An là di sản hỗn hợp?
Vì hồ sơ đáp ứng cả tiêu chí văn hoá (v) và tiêu chí thiên nhiên (vii), (viii). Phần văn hoá là chứng tích con người cư trú trong hang đá và thích nghi với biến đổi môi trường qua hàng chục nghìn năm; phần thiên nhiên là cảnh quan karst tháp với thung lũng ngập nước có giá trị thẩm mỹ và địa mạo.
Hoàng thành Thăng Long được ghi danh theo tiêu chí (vi) nghĩa là gì?
Tiêu chí (vi) nói về mối liên hệ trực tiếp của di sản với sự kiện, truyền thống hay ý tưởng có ý nghĩa nổi bật. Với Thăng Long, đó là vai trò trung tâm quyền lực liên tục qua nhiều triều đại và các sự kiện lịch sử gắn với kinh thành. UNESCO thường chỉ chấp nhận tiêu chí này khi đi kèm tiêu chí khác, như ở đây là (ii) và (iii).
Còn những địa điểm nào của Việt Nam nằm trong Danh sách dự kiến?
Danh sách dự kiến do mỗi quốc gia tự đăng ký và thay đổi theo thời gian. Trong các năm gần đây, khu di tích Óc Eo – Ba Thê ở An Giang là hồ sơ được nhắc nhiều trên báo chí như một ứng viên đang được chuẩn bị. Cách chắc chắn nhất là tra trực tiếp danh sách trên trang của Trung tâm Di sản thế giới khi cần trích dẫn.
Di sản bị UNESCO cảnh báo có bị mất danh hiệu ngay không?
Không. Cảnh báo thường nằm trong quyết định về tình trạng bảo tồn, yêu cầu quốc gia báo cáo hoặc điều chỉnh dự án. Bước nặng hơn là đưa vào Danh sách nguy cấp, và chỉ khi giá trị nổi bật toàn cầu bị mất hẳn thì Ủy ban mới gạch tên. Tới nay trên thế giới mới có ba trường hợp bị gạch tên.